ลวดลายสีสัน มหัศจรรย์วิวัฒนาการชีวิต (Endless Forms Most Beautiful: The New Science of Evo Devo)

หนังสือชุด World Science Series

ลวดลายสีสัน มหัศจรรย์วิวัฒนาการชีวิต

แปลจาก Endless Forms Most Beautiful: The New Science of Evo Devo (2005)

เขียนโดย Sean B. Carroll แปลโดย ดร.เมธินี ศรีวัฒนกุล สำนักพิมพ์มติชน พิมพ์ครั้งที่สอง กันยายน 2553 (พิมพ์ครั้งแรก กุมภาพันธ์ 2552) จำนวน 448 หน้า ปกอ่อน ISBN: 9789740206668

ทฤษฎีวิวัฒนาการไม่ได้หยุดอยู่แค่ 'ชาร์ลส์ ดาร์วิน'! พลิกแนวคิดวิวัฒนาการด้วยวิทยาศาสตร์แขนงใหม่ 'Evo Devo' ม้าลายมีลำตัวสีดำลายแถบสีขาวหรือลำตัวสีขาวลายแถบสีดำกันแน่ จุดต่างๆ บนปีกผีเสื้อบ่งบอกอะไรเราบ้าง ลวดลายเรขาคณิตบนเปลือกหอยเกิดจากอะไร คำถามเหล่านี้ค้างคาใจมนุษย์เรามาเนิ่นนาน แต่ในวันนี้ปริศนาดังกล่าวคลี่คลายแล้วด้วยการค้นพบอันน่าตื่นตาตื่นใจในวิทยาศาสตร์แขนงใหม่ "ชีววิทยาการเจริญเชิงวิวัฒนาการ (Evolutionary Developmental Biology) หรือ Evo Devo" ดังที่หนึ่งในนักวิทยาศาสตร์ผู้บุกเบิกความรู้แขนงนี้ ฌอง แคร์รอลล์ (Sean B. Carroll) ได้ถ่ายทอดไว้อย่างยอดเยี่ยมในหนังสือเล่มนี้ เผยความลับของอาณาจักรสัตว์โลกมหัศจรรย์ที่วิวัฒนาการมากว่า 600 ล้านปี จากรูปแบบอันเรียบง่ายจนมีความซับซ้อนและงดงามอย่างยิ่งในปัจจุบัน การันตีด้วยรางวัลมากมายจากหลายสถาบัน ได้แก่ รางวัล Banta 2006 จากสมาคมห้องสมุดวิสคอนซิน (Wisconsin Library Association), รางวัลหนังสือวิทยาศาสตร์แห่งปี 2005 โดย USA Today, รางวัลหนังสือวิทยาศาสตร์แห่งปี 2005 โดย Discover Magazine, เข้ารอบสุดท้ายรางวัลหนังสือวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยียอดเยี่ยม 2005 โดย Los Angeles Times และเข้ารอบสุดท้ายรางวัลหนังสือวิทยาศาสตร์ยอดเยี่ยมประจำปี 2006 จากสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐอเมริกา (United States National Academy of Sciences)

"ไม่อาจปฏิเสธได้ว่านี่คือช่วงเวลาที่น่าตื่นเต้นสำหรับศาสตร์ด้านชีววิทยา และเรื่องน่าประหลาดใจที่สุดก็มาจากวิทยาศาสตร์ใหม่ของวิวัฒนาการสัตว์ Sean Carroll เป็นนักวิจัยแนวหน้าด้านนี้ เขาทำหน้าที่ได้อย่างน่าชมเชยในการอธิบายศาสตร์ที่เคยอยู่แต่ในนิตยสารวิชาการเท่านั้น" - H. Allen Orr (1960-), The New Yorker

คำนำสำนักพิมพ์

ม้าลายทำไมมีแถบ เสือดาวได้ลายจุดมาจากไหน ทำไมเหมือนมีดวงตาอยู่บนปีกผีเสื้อ ผมสีแดงสีทองเกิดจากอะไร ผมมนุษย์อยากรู้คำตอบของคำถามเหล่านี้มาเนิ่นนาน ความพยายามนำไปสู่ผลงานสร้างสรรค์มากมาย ไม่ว่าจะเป็นภาพวาด บทกวี หรือนิทานสัตว์ของรัดยาร์ด คิปลิง (Joseph Rudyard Kipling: 1865-1936) ที่โด่งดังเป็นอมตะ แต่นั่นก็เป็นแค่คำตอบตามจินตนาการของเราเท่านั้น แท้จริงแล้วลวดลายสีสันละลานตาแห่งธรรมชาติเหล่านี้มีที่มาจากไหนกันแน่ ชาร์ลส์ ดาร์วิน (Charles Robert Darwin: 1809-1882) บิดาแห่งชีววิทยาเคยกล่าวไว้ว่า "Endless forms most beautiful - รูปลักษณ์ไม่สิ้นสุดคือความงามสูงสุด" ซึ่งเป็นคำกล่าวอมตะที่สร้างแรงบันดาลใจให้นักชีววิทยารุ่นใหม่หลายคนศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต จนพบเรื่องราวใหม่ๆ น่ารู้มากมายในวิทยาศาสตร์แขนงใหม่ นั่นคือชีววิทยาการเจริญเชิงวิวัฒนาการ (Evolutionary Developmental Biology) หรือ Evo Devo

ฌอง แคร์รอลล์ (Sean B. Carroll) หนึ่งในนักวิทยาศาสตร์ผู้บุกเบิกแนวคิดนี้ ได้ถ่ายทอดความรู้ความเข้าใจทั้งหมดที่มนุษย์มีเกี่ยวกับวิวัฒนาการทางธรรมชาติไว้ในหนังสือที่อยู่ในมือคุณเล่มนี้ ด้วยภาษาเรียบง่ายและมีคำอธิบายเพื่อให้คนทั่วไปเข้าใจได้ พร้อมภาพประกอบสวยงามมากมายทั้งสี่สีและขาวดำเพื่อช่วยเสริมความเข้าใจ นี่คือหนังสือวิทยาศาสตร์ด้านชีววิทยาการเจริญเชิงวิวัฒนาการซึ่งโดดเด่นมากที่สุดเล่มหนึ่งในรอบศตวรรษนี้ โดยมีรางวัลต่างๆ รับประกันมากมาย เช่น รางวัลหนังสือวิทยาศาสตร์แห่งปีโดย USA Today และ Discover Magazine และเข้ารอบสุดท้ายรางวัลหนังสือยอดเยี่ยมจากสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติสหรัฐอเมริกาอีกด้วย

ในการถ่ายทอดเป็นภาษาไทย สำนักพิมพ์มติชนได้รับเกียรติจาก ดร.เมธินี ศรีวัฒนกุล นักวิจัยจากสำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นผู้แปลหนังสือเล่มนี้ด้วยภาษาสละสลวยและมีเนื้อหาถูกต้องตามหลักวิชาการ เพื่อเน้นย้ำหลักการของสำนักพิมพ์ที่ต้องการรับผิดชอบต่อสังคมด้วยการผลิตหนังสือดีเพื่อเยาวชนและผู้สนใจทั่วไป สำนักพิมพ์มติชนเชื่อว่าหนังสือเล่มนี้จะโดนใจนักอ่านแนววิทยาศาสตร์ทุกคนเช่นเดียวกับเรื่องอื่นๆ ในชุดวิทยาศาสตร์ของเรา ไม่ว่าจะเป็น "ควอนตัมจักรวาลใหม่ (The New Quantum Universe, 1987), ประวัติย่อของหลุมดำ (Black Holes and Time Warps, 1994), เรื่องของเวลา (A Matter of Time, 2012) และทอถักจักรวาล (The Fabric of The Cosmos, 2003)" ทุกเล่มเป็นหนังสือวิชาการที่อ่านง่าย ได้ความรู้ มีประโยชน์ และคุ้มค่าเงินทุกบาททุกสตางค์ของท่านอย่างแน่นอน

คำนำผู้แปล

เชื่อว่ามีคนจำนวนไม่น้อยที่เคยสงสัยว่าม้าลายตัวขาวลายดำหรือตัวดำลายขาวกันแน่? หรือเคยถูกถามคำถามยอดนิยม "ไก่กับไข่อะไรเกิดก่อนกัน?" และสำหรับคำถามที่ใกล้ตัวเรามากยิ่งขึ้นไปอีกก็คือคำถามเกี่ยวกับตัวเรานั่นเองว่า "มนุษย์มาจากไหน?" ถ้าตั้งคำถามดังเช่นคนที่ได้รับข้อมูลทางวิทยาศาสตร์มาบ้างคงสงสัยในเชิงลึกซึ้งขึ้นว่า "มนุษย์เราเหมือนกับลิงชิมแปนซีถึง 99 เปอร์เซ็นต์ แล้วอะไรทำให้เราต่างกัน?" "สภาพนิเวศและพันธุกรรมอะไรทำให้มนุษย์เรามีสติปัญญาเหนือสัตว์ชนิดอื่น?" หรือแม้แต่ขณะที่ชมภาพยนตร์เรื่องโปรดที่สร้างให้มนุษย์ดึกดำบรรพ์ต้องเผชิญหน้ากับไดโนเสาร์ก็อาจมีคำถามที่ผุดขึ้นมาในใจว่า "มนุษย์เราเคยอาศัยอยู่ในช่วงเวลาเดียวกันกับไดโนเสาร์จริงหรือ?" นอกจากนี้การที่สัตว์มีขนาด รูปร่าง โครงสร้างและสีสันหลากหลายมาก ทำให้เกิดคำถามเชิงลึกเกี่ยวกับต้นกำเนิดของรูปร่างลักษณะของมัน รูปร่างลักษณะเฉพาะตัวเกิดขึ้นได้อย่างไร และรูปร่างลักษณะที่หลากหลายเช่นนั้นพัฒนาขึ้นมาอย่างไร

คำถามเหล่านี้เป็นปริศนาทีมีมายาวนานนับศตวรรษ แต่เพิ่งจะค้นพบคำตอบอย่างลึกซึ้งเมื่อไม่นานมานี้เอง การตอบคำถามนี้ต้องบูรณาการภาพที่ได้จากวิทยาศาสตร์หลากหลายสาขา เช่น หลักฐานซากดึกดำบรรพ์ การเปรียบเทียบทางพันธุกรรม พันธุศาสตร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งวิทยาศาสตร์แขนงใหม่ที่เรียกว่าชีววิทยาการเจริญเชิงวิวัฒนาการ (Evolutionary Developmental Biology) หรือเรียกย่อๆ ว่า "Evo Devo" ซึ่งผสมผสานคัพภวิทยาเข้ากับชีววิทยาวิวัฒนาการและนำไปสู่การปฏิวัติแนวคิดวิวัฒนาการในปัจจุบัน

หนังสือเล่มนี้อัดแน่นด้วยเรื่องราวที่น่าอัศจรรย์และลึกซึ้งเกี่ยวกับการกำเนิดรูปร่างลักษณะสัตว์และวิวัฒนาการ และเผยเคล็ดลับความงามของธรรมชาติได้อย่างน่าประทับใจ ผู้อ่านจะได้เห็นภาพความมหัศจรรย์ของการพัฒนาจากไข่เซลล์เดียวขนาดจิ๋วไปเป็นสัตว์หลายพันล้านเซลล์ที่ซับซ้อน และร่วมแกะรอยการปรับเปลี่ยนโครงสร้างและรูปแบบของร่างกายที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาแห่งวิวัฒนาการอันยาวนาน เพื่อให้เราเข้าใจวิธีการสร้างและวิวัฒนาการของรูปร่างลักษณะอย่างชัดเจนยิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นหนังสือเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของมนุษย์เราและเส้นทางอันแสนยาวไกล เริ่มตั้งแต่ต้นกำเนิดสัตว์ไปจนถึงต้นกำเนิดที่เกิดขึ้นไม่นานมานี้ของสปีชีส์มนุษย์เรา

ต้องขอยกย่องและชื่นชม ดร.ฌอง แคร์รอลล์ ศาสตราจารย์ชั้นแนวหน้าแห่งสถาบันการแพทย์โฮเวิร์ดฮิวส์ มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน-แมดดิสัน ผู้ที่แต่งหนังสือเล่มนี้ด้วยความรักและทุ่มเท เรื่องราวในหนังสือเล่มนี้เรียงร้อยให้เกิดความเข้าใจอย่างเป็นขั้นตอน อ่านแล้วเพลิดเพลินไปกับความงามของผีเสื้อและความมหัศจรรย์ของรูปร่างลักษณะที่แปลกประหลาดของสัตว์หลากหลายชนิด ผสมผสานด้วยเบื้องหลังความสำเร็จของนักวิทยาศาสตร์ผู้ยิ่งใหญ่ รวมถึงสอดแทรกเรื่องราวในนิทาน ดาราศาสตร์ หรือแม้แต่ดนตรีของจอห์น เลนนอน (John Winston Ono Lennon: 1940-) และพอล แม็คคาร์ตนีย์ (James Paul McCartney: 1942-) ได้อย่างน่าประทับใจ โดยคำนึงถึงผู้อ่านทั้งที่อยู่ในวงการวิทยาศาสตร์และบุคคลทั่วไปที่สนใจในธรรมชาติ

ผู้แปลพยายามอย่างยิ่งในการค้นหาคำที่เหมาะสมเพื่อถ่ายทอดเรื่องราวให้ได้อย่างจับใจเทียบเท่ากับของต้นฉบับ ต้องขอขอบคุณบรรณาธิการสำนักพิมพ์มติชนที่ช่วยตรวจทานและแก้ไขจนเสร็จเรียบร้อยด้วยดี คำตอบสำหรับปริศนามากมายเพิ่งเริ่มต้นเท่านั้น และยังคงเป็นคำถามที่เปิดกว้างให้ค้นหาคำตอบต่อไป หวังเป็นอย่างยิ่งว่าสำนักพิมพ์มติชนยังคงมุ่งมั่นที่จะคัดสรรหนังสือคุณภาพที่มีคำตอบสำหรับปริศนาเหล่านี้สู่สังคมไทยเช่นนี้ต่อไป

[con·tin·ue]

เกริ่นนำ: การปฏิวัติ #3 (Preface: Revolution #3)

"คุณบอกว่าคุณต้องการการปฏิวัติ คุณก็รู้นี่ เราทุกคนต้องการเปลี่ยนแปลงโลกใบนี้ คุณบอกกับฉันว่ามันคือวิวัฒนาการ คุณก็รู้นี่ เราทุกคนต้องการเปลี่ยนแปลงโลกใบนี้... คุณบอกว่าคุณมีทางออกที่แท้จริง คุณก็รู้นี่ เราทุกคนปรารถนาที่จะได้เห็นแผนการนั้น..." - จอห์น เลนนอน (John Lennon) และพอล แม็คคาร์ตนีย์ (Paul McCartney) ใน 'เรโวลูชั่น 1 (Revolution 1, 1968)'

บทนำ: ผีเสื้อ ม้าลาย และตัวอ่อน (Introduction: Butterflies, Zebras, and Embryos)

"เธอเดินผ่านเมฆหมอกไป ละครสัตว์วิ่งวนอยู่ในใจ หมู่มวลผีเสื้อและม้าลาย แสงจันทร์และเทพนิยาย เพียงเท่านั้นที่เธอนึกถึง..." - จิมมี่ เฮนดริกซ์ (James Marshall "Jimi" Hendrix: 1942-1970) ใน 'ลิตเติล วิงส์ (Little Wings, 1967)'

ตอนที่ 1 กำเนิดสัตว์ (The Making of Animals)

บทที่ 1 โครงสร้างสัตว์ รูปลักษณ์ใหม่ รูปแบบโบราณ (Animal Architecture: Modern Forms, Ancient Designs)

"ความลี้ลับและความงามของรูปลักษณ์สิ่งมีชีวิตตั้งคำถามให้กับเรา" - รอสส์ ฮาร์ริสัน (Ross Granville Harrison: 1870-1959) นักคัพภวิทยา

บทที่ 2 สัตว์ประหลาด สัตว์กลายพันธุ์ และยีนควบคุม (Monsters, Mutants, and Master Genes)

"คุณรู้ไหม ฉันเองก็คิดอยู่เสมอว่ายูนิคอร์นเป็นสัตว์ประหลาดที่น่าอัศจรรย์ ฉันไม่เคยเห็นยูนิคอร์นตัวที่ยังมีชีวิตอยู่มาก่อนเลย!"

"เมื่อเราได้พบกันแล้ว" ยูนิคอร์นกล่าว "ถ้าคุณเชื่อในตัวฉัน ฉันก็จะเชื่อในตัวคุณ นั่นเป็นข้อต่อรองที่ดีใช่ไหม?"

- เลวิส แคร์รอล (Lewis Carroll หรือ Charles Lutwidge Dodgson: 1832-1898) ใน 'อลิซ ท่องแดนกระจกเงา (Through the Looking Glass, 1872)

บทที่ 3 จาก อี.โคไล สู่ช้าง (From E. coli to Elephants)

"ความจริงเกี่ยวกับ อี. โคไล ก็เป็นความจริงสำหรับช้างเช่นกัน" - ฌากส์ โมนอด์ (Jacques Lucien Monod: 1910-1976) ผู้ได้รับรางวัลโนเบล

บทที่ 4 การสร้างเด็กทารก: 25,000 ยีนที่ต้องประกอบชิ้นส่วน (Making Babies: 25,000 Genes, Some Assembly Required)

"สิบปากว่าไม่เท่าตาเห็น" - สุภาษิตจีน

บทที่ 5 สสารมืดของจีโนม: คำสั่งการทำงานสำหรับชุดเครื่องมือ (The Dark Matter of the Genome: Operating Instructions for the Tool Kit)

"แท้จริงแล้วเป็นเพียงแสงริบหรี่ที่มาถึงเรา จากท้องฟ้าที่เต็มไปด้วยดวงดาว แต่มนุษย์เราจะคิดอะไรได้ หากเรามองไม่เห็นดวงดาว (It is indeed a feeble light that reaches us from the starry sky. But what would human thought have achieved if we could not see the stars?)" - ฌอง เปอร์แรง (Jean Baptiste Perrin: 1870-1942)

ตอนที่ 2 ซากดึกดำบรรพ์ ยีน และการสร้างความหลากหลายในสัตว์ (Fossils, Genes, and the Making of Animal Diversity)

บทที่ 6 บิ๊กแบงของวิวัฒนาการสัตว์ (The Big Bang of Animal Evolution)

"ดูเหมือนว่าธรรมชาติเพลิดเพลินกับการเปลี่ยนแปลงกระบวนการเดียวกัน โดยวิธีการที่แตกต่างกัน ไม่มีที่สิ้นสุด... ธรรมชาติละทิ้งการผลิตรูปแบบหนึ่ง ภายหลังที่ได้เพิ่มจำนวนของมันในรูปร่างลักษณะต่างๆ เท่าที่เป็นไปได้แล้วเท่านั้น" - เดอนีส์ ดีเดโรต์ (Denis Diderot: 1713-1784) ใน 'ปองเซ่ ซู แลงแตเพรอตาซิอง เดอ ลา นาตูร์ (Pensées sur l'Interpretation de la Nature - คิดคำนึงถึงการตีความธรรมชาติ, 1753)'

บทที่ 7 ลิตเติลแบง: ปีกและปฏิวัติการสร้างรูปแบบอื่น (Little Bangs: Wings and Other Revolutionary Inventions)

"ฉันกำลังเรียนรู้ที่จะโบยบิน แต่ฉันไม่มีปีก การร่วงหล่นลงมาเป็นสิ่งที่ยากที่สุด" - ทอม เพตที (Thomas 'Tom' Earl Petty: 1950-2017) และเจฟฟ์ ลีนน์ (Jeff Lynne: 1947-) ใน 'เรียนรู้วิธีบิน (Learning to Fly, 1991)'

บทที่ 8 ผีเสื้อได้ลายจุดมาอย่างไร (How the Butterfly Got Its Spots)

"วิวัฒนาการเป็นเรื่องของปีกที่เข้าใจใช้โอกาส" - สจ๊วต คอฟฟ์แมนน์ (Stuart Alan Kauffman: 1939-), At Home in the Universe (ที่บ้านในจักรวาล) ข้อความจากการแปลหนังสือของฌากส์ โมนอด์ ใน 'Chance and Necessity, 1970 (โอกาสและความจำเป็น)'

บทที่ 9 ลงสีดำ (Paint It Black)

"ผู้มีโชคคือผู้ที่เรียนรู้ที่จะมองเห็นสิ่งแปลกประหลาดในธรรมชาติ บางสิ่งมีไว้เพื่อให้รัก บางสิ่งชวนให้สงสัย บางสิ่งน่านับถือ เพราะพวกเขาจะค้นพบกุญแจสู่ความบันเทิงและความสดชื่นที่ไม่มีวันหมด (Fortunate are those who have learned to see, in the wild things of nature, something to be loved, something to be wondered at, something to be reverenced, for they will have found the key to a never-failing source of recreation and refreshment.)" - ฮิว คอตต์ (Hugh Bamford Cott: 1900-1987) ใน 'Adaptive Colouration in Animals, 1940 (การใช้สีของสัตว์เพื่อปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อม)'

บทที่ 10 สติปัญญาเป็นเลิศ: การสร้างโฮโม เซเปียนส์ (A Beautiful Mind: The Making of Homo sapiens)

"ความแตกต่างของสติปัญญาความคิดระหว่างมนุษย์และสัตว์ชั้นสูงนั้นมากมายยิ่งนัก ซึ่งแตกต่างกันที่ระดับ ไม่ใช่ที่รูปแบบของสติปัญญา (There is no fundamental difference between man and the higher mammals in their mental faculties and that all the differences are of degree, not of kind)" - ชาร์ลส์ ดาร์วิน (Charles Robert Darwin) ใน 'The Descent of Man, 1871 (การสืบเผ่าพันธุ์มนุษย์)'

บทที่ 11 รูปลักษณ์งดงาม ไม่สิ้นสุด (Endless Forms Most Beautiful)

"จงสังเกตเสมอว่าทุกอย่างล้วนเป็นผลจากการเปลี่ยนแปลง และจงเคยชินกับความคิดที่ว่าไม่มีอะไรที่ธรรมชาติรักได้มากเท่ากับการเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะที่มีอยู่ และสร้างรูปร่างลักษณะขึ้นมาใหม่คล้ายกับรูปร่างลักษณะเหล่านั้น (Observe always that everything is the result of change, and get used to thinking that there is nothing Nature loves so well as to change existing forms and make new ones like them.)" - จักรพรรดิมาร์คุส ออเรลิอุส แอนโททิคัส (Marcus Aurelius Antoninus: 121-180 AD)

ที่มาของข้อมูลและแหล่งอ่านเพิ่มเติม (Sources and Further Reading)

คำขอบคุณ (Acknowledgments)

ดรรชนี (Index)

เกี่ยวกับผู้เขียน

ดร.ฌอง แคร์รอลล์ (Sean B. Carroll: 1960-) เป็นนักค้นคว้าแห่งสถาบันการแพทย์โฮเวิร์ดฮิวส์ (Howard Hughes Medical Institute) และศาสตราจารย์ด้านพันธุกรรมแห่งมหาวิทยาลัยวิสคอนซิน-แมดดิสัน (University of Wisconsin–Madison, USA) เขาเป็นหนึ่งในนักชีววิทยาชั้นนำในยุคนี้ และผลงานการค้นพบของเขาปรากฏอยู่ในนิตยสาร Times, U.S. News & World Report, Discover, The New York Times และสิ่งพิมพ์ชั้นนำอื่นๆ อีกมากมาย

เกี่ยวกับผู้แปล

ดร.เมธินี ศรีวัฒนกุล ได้รับประกาศนียบัตรเกียรติยศคะแนนยอดเยี่ยมจากมูลนิธิศาสตราจารย์ ดร.แถบ นีละนิธิ สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาวิชาชีวเคมี (เกียรตินิยมอันดับสอง) จากคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้รับทุนรัฐบาลไทยเพื่อศึกษาต่อระดับปริญญาโทและปริญญาเอกสาขาสรีรวิทยาและเทคโนโลยีชีวภาพด้านพืช จาก Texas A&M University ประเทศสหรัฐอเมริกา เป็นนักวิจัยประจำสำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้รับทุน Japan International Cooperation Agency (JICA) เข้าร่วมการอบรมเรื่องเทคโนโลยีการติดตามเฝ้าระวังระบบนิเวศ ณ ประเทศญี่ปุ่น ได้รับทุนจาก Asian Productivity Organization (APO) เข้าร่วมการสัมมนาเรื่องกฎระเบียบการกำกับดูแลพืชที่ได้จากเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ ณ ประเทศญี่ปุ่น เป็นตัวแทนประเทศไทยร่วมประชุมในเรื่องเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่และความปลอดภัยทางชีวภาพในเวทีระดับนานาชาติ ร่วมเป็นคณะกรรมการที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยทางชีวภาพของเทคโนโลยีชีวภาพสมัยใหม่ และให้ความรู้ด้านเทคโนโลยีชีวภาพแก่สาธารณชน

---

"Reading make a full man, conference a ready man, and writing an exact man. การอ่านทำให้เป็นคนที่สมบูรณ์ การเสวนาทำให้เป็นคนที่พร้อม และการเขียนทำให้เป็นคนที่เที่ยงตรง" - Francis Bacon (1561-1626)

Reading & Working: ยิ่งอ่านก็ยิ่งรู้! ยิ่งทำงานก็ยิ่งเก่ง! หนังสือแปลคัดสรรบนชั้นหนังสือส่วนตัว Beautiful Quietness: เงียบแต่ไม่เหงา! ดินแดนแห่งการอ่านและพื้นที่ทางความคิด โลกของนักอ่านและพรมแดนแห่งความรู้ การอ่านสะท้อนความคิด ความคิดสะท้อนตัวตน ตัวตนสะท้อนจิตวิญญาณ Changing Lives, One Book at a Time ห้องสมุดมีชีวิต ...ชีวิตดีๆ ทีละเล่ม อ่านเถิดชาวไทย! การอ่านคือรากฐานที่สำคัญ [อากาศ อาหาร การอ่าน] If you don't like to read, you haven't found the right book. Readers of the World. pruetsara.wixsite.com

---

#หนงสอแปลคดสรร #พฤทธกรสาระกล